بقلم: امجد علی راجاؔ

شاعر مچ سادے ہوندن۔ سادیاں کو کے لگیا دنیا دے کھاتیاں نال، مشاعرے بچ جل کے آپڑہ کلام سنڑا کے پراں اِٹی ہوئے دے ہوندن، انہاں سادیاں کو کے پتہ کہ دوئیاں دا کلام بی سنڑنا ہوندے۔ لوکاں دے ٹْیڈ رُٹی نال پْردن تے شاعر واہ واہ واہ نال ای رج جلدن۔ اور سادگی دی انتعا دیخو کہ مشاعرے بچ جلنا جوگے گمانڈیا کولو ادھارے پیسے چا کْندن ورے مشاعرے دی انتظامیہ اگا منہ نی پاندے کہ کرے اگلی واری مشاعرے بچ ای نہ بلاسن۔ 

دنیا بچ اتنی نفرت اے کہ نالا دیاں جمی دیاں دی بی کوئی تعریف نی کردا تے اے سادہ طبیعت شاعر پرائیاں جمی دیاں کڑیاں دیاں تعریفاں بچ غزلاں لختے پھردن تے دیوان دے دیوان پْر چھُڑدن۔

شاعراں دی سادگی دیخو کہ چنگی پْلی سدی سادیاں کڑیاں کو بی اسماناں تا چْاڑ چھڑدن۔ جنْاں دے بال سُکے دے کْا نالو ہوندن او بی آپڑے چھتیاں (چہانڑہ) کو “ریشمی زلفاں” سمجھ دیاں ہن۔ بوتھی تے گوڈے بچ اُنی بی دا فرق ہوندے ورے راتی چنا در عیاں دیختیاں ہن جیاں چن سچی مچی دا شرما جلسی۔ ٹانڈے نالو سکی سڑی دیاں کُڑیاں دے لکا بچ سْا نی ہوندا ورے او بی “لچکیلی کمر” دا گمان کردیاں ہن، تے آپڑی گِچی کو “صراحی دار” سمجھ دیاں ہن۔ کھمبے نالو لم تڑنگیاں کڑیاں بی “سرو قد” تا مست ہوندیا ہن۔ جڑیاں کڑیاں آپڑا وزن بی نی تھم ہکدیاں آپڑے ڈگر ڈگر کے ٹرنا تا اُنْاں کو بی لگدے کہ اساں دی “ہرنی جیسی چال” اے۔ ہر ویلے بڑ بڑ تے ٹر ٹر کرنا آلیاں کو بی لگدے کہ اساں دے مُوآں بچو “پھول جھڑتے ہیں”.

کج کڑیاں تے “کنول جیسے پاؤں” سمجھ کے آپڑے کھُرسنڈ بی زمیں تا نی رختیاں، انہاں کو او ڈائیلاگ یاد آ جلدے، “پاکیزہ آپ کے پاؤں بہت خوبصورت ہیں، انہیں زمین پر مت اتاریئے گا ورنہ میلے ہو جائیں گے”. انہاں کڑیاں کو کونڑ سمجھاوے کہ راج کمار سنڑ پیر میلے ہونڑا دی گل نہ کیتی آسی، قالین میلے ہونڑا دی گل کیتی آسی۔ آپڑی سادگی دی وجہ تو انہوں شاعراں سنڑ تریمتاں دا دماغ اتنا خراب کر چھڑے دے کہ جس دا جنڑا دیہاڑی مذدوری کر کے شامی مُڑدے او بی خصما کولو او رومانوی گلاں سنڑنا چاہندی اے جڑیاں شاعر کردن۔ تے فر گلے کہ “میرے ہبی تو ذرا بھی رومانٹک نہیں ہیں”۔ اللہ دیؤ بندیو او بےچارے دیہاڑی تساں آسطے مزدوری کرن یا دیوانِ غالب پڑھن۔

مڑے اْیکی سنگیا سنڑ مک آخیا کہ احمد فراز صاحب دا کوئی چنگا جیا شعر سنڑا، میں سنڑا چھڑیا۔ شامی او کْار گیا، زنانی سنڑ ہاتھ ملا کے استقبال کیتا، تے زنانی کو خوش کرنا آسطے اس سنڑ اوئی شعر پڑھ چھڑیا۔

تم تکلف کو بھی اخلاص سمجھتے ہو فراز

دوست ہوتا نہیں ہر ہاتھ ملانے والا

اللہ بخشے چنگا جنڑا آسا۔

دنیا کتھا دی کتھا پْوچ گئی اے تے شاعر سادے دے سادے ایک رئے۔ مچ سارے کاروباراں دی مفت ایڈورٹائزمنٹ کردے ریندن۔ مثلاً کاسمیٹکس دا کاروبار۔ ہزاراں روپے دے سرخی پوڈر خرید کے آپڑے شُنڈاں تا لا کے کُڑیاں کو لگدے کہ “گلاب کی پنکھڑیوں جیسے ہونٹ” ہو گئن تے بوتھی “رخِ ماہتاب” بنڑ گئی اے۔ اصولی طور تا تے کاسمیٹکس آلیاں کو شاعراں دا وظیفہ مقرر کرنا چائی دے۔

“چٹیاں کلائیاں وے” گانڑہ ہٹ ہوندیاں نال ای “ہینڈ وائیٹننگ” کریماں اْنی وا بِکیاں ورے کے مجال کہ گانڑاں لخڑاں آلے شاعر کو رائلٹی ملی ہووے یا اس سادے سنڑ آپ ای منگی ہووے۔ 

اْور تے اْور کتاباں آلیاں سنڑ بی شاعراں دی سادگی دا مُچ فائدہ چایا اے۔ مشہورِ زمانہ غزل “جس طرح سوکھے ہوئے پھول کتابوں میں ملیں” منظرِ عام تا آئی تے جہڑے جنڑے تریمتاں کتاباں نہ پڑھدے آسے اْناں سنڑ بی درجناں دے حسابا تا کتاباں خریدیاں۔ ورے کسی اْیکی کتاباں آلے سنڑ بی کوئی پنج دس فیصد شاعر کو نی دتا۔ تے اُناں پھُلاں آلیاں سنڑ بی شاعر تا نظرِ کرم نی کیتی جنْاں کولو پھُل کھڑ کھڑ کے لوک انہاں کتاباں بچ رختے آسے۔ 

تساں تا اے انکشاف بی کر چھڑاں کہ شیمپو اور اکھیاں بچ پْانڑاں آلے لینز دی ایجاد بی اس گانڑے تو بعد اْوئی آسی “یہ ریشمی زلفیں، یہ شربتی آنکھیں”. تریمتاں سنڑ ریشمی زلفاں جوگے شیمپو ئیاں استعمال کیتے جیاں صبح دوپہر شام دوئی استعمال کردن، تے “شربتی آنکھیں” دے چکرا بچ لینز خرید خرید کے جنڑے کنگال کر چھڑے آسے۔ کج عقلمند کڑیاں سنڑ دبا کے شربت پینڑا شروع کر چھڑی کہ مت مڑے آنڑے “شربتی آنکھیں” ہو جلن۔ شربت بنڑانڑاں آلیاں کمپنیاں سنڑ بی ڈٹ کے کاروبار کیتا ورے کے مجال کہ شیمپو، لینز بنڑانڑاں آلیاں کمپنیاں سنڑ شاعر کو کج نذرانہ پیش کیتا ہووے۔ 

“میرا یار پنڈی دا” سنڑ کے شیخ صاحب خوش تے مچ اْوئے ورے شاعر کو سُکی داد ای ملی، پیسے نہ بی سئی شیخ صاحب پائے تے کھوال ای ہکتے آسے۔  انْاں سادے شاعراں سنڑ ساریاں سیاسی جماعتاں آسطے کیجے کیجے نغمے لخے، ورے کسی سیاستدان سنڑ آپڑے جیبوں تے چھوڑو منی لانڈرنگ دے پیسیاں بچو بھی کج دینڑا گوارہ نی کیتا۔

سیاستدان تے چھوڑوں پاکستان فورسز سنڑ بی شاعراں نال مچ زیادتی کیتی اے۔ کتنے شاعراں سنڑ پاکستان آرمی آسطے ملی نغمے لخن، انہاں نغمیاں دے زورا تا پاکستانی جواناں سنڑ دشمنڑ کو منہ تروڑ جواب دتے۔ “ہر گھڑی تیار کامران ہیں ہم، پاکستانی فوج کے جوان ہیں ہم”. اے نغمہ سنڑ کے ہزاراں نوجوان فوج بچ پْرتی ہوئے۔ کدے فوج فی جوان دے حسابا تا شاعر کو رائلٹی دیوے آ تے شاعر پوری دنیا پھِر کے آ جلے آ، تے مڑدیاں ویلے عمرہ کرکے کھادا، پیتا، کیتا، سارا کج بخشال کے مُڑ آوے آ۔

شاعراں سنڑ آپڑی شاعری دے ذریعے حسن دا جیڑا معیار لوکاں اگا پیش کیتے اس معیار تا مچ سرے کاروبار شروع بی ہوئن تے خوب پیسہ بی کمایا، ورے شاعراں کو نہ کسی رائلٹی دتی تے نہ وظیفہ مقرر کیتا۔

“موتیوں جیسے دانت” تا ٹوتھ پیسٹ دا کاروبار، “پلکوں کی کمان” تا کاجل دا کاروبار،  “رنگِ حنا” تا مہندی دا کاروبار، “گوری ہیں کلائیاں” تا ہری ہری چوڑیاں دا کاروبار، “سنہرے گیسو” تا ہیئر کلر دا کاروبار، “ریشمی زلفیں” تا شیمپو دا کاروبار، “بادلوں جیسی گھنی زلفیں” تا ہیئر آئل دا کاروبار، “گلاب جیسے سرخ ہونٹ” تا لپ اسٹک دا کاروبار، “چاند جیسی گوری رنگت” تا بیوٹی کریماں دا کاروبار، “سولہ سنگھار” تا جیولری دا کاروبار، “پھولوں جیسے پیرہن” تا کپڑے دا کاروبار، “پیروں کے کنول” تا چپلیاں دا کاروبار، “حسنِ جاناں” تا بیوٹی پارلر دا کاروبار، “پھولوں جیسی ہلکی پھلکی” تا سلمنگ سینٹر دا کاروبار، “چاند کو شرما دے” تا ڈرماٹالوجسٹ دا کاروبار، “زلفِ دراز” تا وِگاں دا کاروبار، “من جا وے مینوں شاپنگ کرادے” تا شاپنگ مالز دا کاروبار،

“کسی دن بنوں گی میں راجہ کی رانی” تا ویڈنگ پلاننگ دا کاروبار، “میرے آنگن میں پھول کھلا ہے” تا میٹرینٹی دا کاروبار، “پاپا کہتے ہیں بڑا نام کرے گا” تا ٹیکنیکل کالجز دا کاروبار۔

بس کرو اور مڑیو سادے شاعرو، کدو تک مفت بچ آپڑا ہنر دوئیاں دے فائدے آسطے بنڈدے ریسو۔ آؤ سارے سادے مل کے سپریم کورٹ بچ کیس کراں۔ یقین کرو، انہاں ساریاں کولو اگلا پچھلا اتنا معاوضہ مل جلسی کہ اساں دیاں نسلاں بْے کے کھاسن۔